Upadłość Konsumencka Bez Majątku: Czy Można Zbankrutować Nie Mając Nic?

Wielu dłużników w Bydgoszczy i regionie kujawsko-pomorskim żyje w błędnym przekonaniu, że aby zbankrutować, trzeba mieć co sprzedać. Obawiają się, że sąd odrzuci ich wniosek, bo "nie opłaca się" prowadzić dla nich sprawy.

To mit, który często powstrzymuje ludzi przed wyjściem z pętli zadłużenia. Prawo upadłościowe w Polsce jest skonstruowane tak, aby pomóc przede wszystkim tym, którzy stracili wszystko.

W tym artykule dogłębnie wyjaśniamy, jak wygląda procedura dla osób bezdomnych, bezrobotnych lub zarabiających najniższą krajową, obalamy mity i pokazujemy realne wyliczenia.

Upadłość konsumencka a brak majątku – co mówią przepisy?

Dla firm (spółek z o.o.) brak majątku jest przeszkodą nie do przejścia. Sąd oddali wniosek o upadłość firmy, jeśli ta nie ma pieniędzy na opłacenie syndyka (zjawisko zwane "ubóstwem masy").

Dla konsumentów ta zasada nie obowiązuje.

Ustawodawca uznał, że celem upadłości konsumenckiej jest funkcja humanitarna i socjalna – przywrócenie dłużnika do życia w społeczeństwie. Prawo zakłada, że osoba fizyczna nie może być "zbyt biedna", by zbankrutować.

Dlatego, aby ogłosić upadłość:

1. Nie musisz posiadać nieruchomości (mieszkania, działki).
2. Nie musisz posiadać ruchomości (samochodu, sprzętu RTV).
3. Nie musisz mieć nawet stałych dochodów (choć ich brak wpływa na kształt finału sprawy).

Co oznacza "Ubóstwo Masy" w praktyce?

W języku prawniczym "masa upadłości" to cały majątek dłużnika, który służy do spłaty wierzycieli i kosztów postępowania. Jeśli masa jest pusta (brak majątku), mówimy o ubóstwie masy. W przypadku konsumenta nie blokuje to procedury – po prostu zmienia sposób jej finansowania.

Ile to kosztuje, gdy nie mam pieniędzy?

To najczęściej wpisywane hasło w Google przez dłużników. Realne koszty sądowe na start są symboliczne, co sprawia, że procedura jest dostępna niemal dla każdego.

• Opłata sądowa od wniosku: Wynosi 30 zł. To jedyny pewny wydatek, który musisz ponieść na początku, składając wniosek w systemie KRZ.

Kto płaci za Syndyka, jeśli ja nie mam z czego?

W standardowej procedurze wynagrodzenie Syndyka (zazwyczaj od 4000 zł w górę) pokrywane jest ze sprzedaży majątku dłużnika. Co jednak, gdy tego majątku nie ma?

Mechanizm jest następujący:

1. Tymczasowe pokrycie: Koszty postępowania (wynagrodzenie syndyka, korespondencja, obwieszczenia) tymczasowo pokrywa Skarb Państwa.
2. Rozliczenie końcowe: Sąd w postanowieniu kończącym sprawę (ustalającym plan spłaty) decyduje, co z tymi kosztami zrobić. Zazwyczaj są one doliczane do rat planu spłaty lub umarzane w całości, jeśli dłużnik nie ma możliwości ich spłaty.

Ważne: Sąd Rejonowy w Bydgoszczy nie zażąda od Ciebie wpłaty zaliczki na koszty postępowania przed ogłoszeniem upadłości (jak to ma miejsce przy firmach, gdzie zaliczka wynosi ok. 5-7 tys. zł).

Procedura "bez majątku" krok po kroku

Przebieg postępowania jest w tym przypadku szybszy i prostszy, ponieważ Syndyk nie traci czasu na wycenę, licytację i sprzedaż składników majątku.

Krok 1: Inwentaryzacja i Weryfikacja

Syndyk spotyka się z Tobą (często w kancelarii lub online), aby potwierdzić stan faktyczny. Nie wierz, że syndyk "uwierzy na słowo". Sprawdzi:

• Księgi Wieczyste (czy nie ukrywasz nieruchomości).
• CEPiK (historia pojazdów).
• ZUS/Skarbówka (źródła dochodów).
• Historia rachunków bankowych (czy nie wyprowadziłeś majątku tuż przed upadłością).

Krok 2: Projekt Planu Spłaty

Jeśli Syndyk potwierdzi, że "król jest nagi" (brak majątku), składa do sądu projekt planu spłaty lub wniosek o umorzenie zobowiązań.

Krok 3: Decyzja Sądu

To kluczowy moment. Sąd decyduje, co dalej. Są dwie główne ścieżki dla osób bez majątku:

• Wariant A: Plan Spłaty Wierzycieli. Jeśli pracujesz i masz "wolne środki" (powyżej minimum socjalnego), sąd ustali ratę.
  • Przykład: Zarabiasz 4000 zł netto. Sąd ustala, że 3000 zł potrzebujesz na życie, a 1000 zł miesięcznie przeznaczasz na spłatę przez 36 miesięcy.
• Wariant B: Całkowite umorzenie długów bez planu spłaty. Jeśli nie masz majątku ORAZ jesteś trwale niezdolny do zarobkowania (np. trwała choroba, niepełnosprawność, podeszły wiek), sąd może umorzyć wszystkie długi od ręki.

Case Study: Historia Pani Anny z Fordonu

Aby lepiej zobrazować proces, posłużymy się przykładem naszej klientki (dane zmienione).

Sytuacja: Pani Anna (58 lat) pracowała dorywczo jako sprzątaczka. Mieszkała w wynajętym pokoju w Fordonie. Jej długi (chwilówki i stare kredyty) wynosiły 85 000 zł. Nie posiadała żadnego majątku poza starym telefonem i ubraniami.

Przebieg sprawy:

1. Wniosek: Pomogliśmy Pani Annie złożyć wniosek, wykazując, że jej niewypłacalność powstała na skutek choroby i utraty stałej pracy.
2. Ogłoszenie upadłości: Sąd ogłosił upadłość po 2 miesiącach.
3. Działania Syndyka: Syndyk potwierdził brak majątku. Z uwagi na wiek i stan zdrowia Pani Anny, jej możliwości zarobkowe były ograniczone.
4. Finał: Sąd ustalił symboliczny plan spłaty: 150 zł miesięcznie przez 2 lata. Łącznie Pani Anna spłaci 3600 zł.
5. Umorzenie: Pozostała kwota (81 400 zł) zostanie umorzona po wykonaniu planu.

Co z moją pensją? Czy Syndyk zabierze wszystko?

To, że nie masz majątku (nieruchomości, auta), nie oznacza, że Syndyk nie zainteresuje się Twoją pensją. Wynagrodzenie za pracę wchodzi do masy upadłości, ale tylko w części.

Syndyk zajmuje pensję na takich samych zasadach jak komornik:

• Umowa o pracę: Kwota wolna od zajęcia to co do zasady równowartość minimalnego wynagrodzenia (netto). Wszystko powyżej może zostać zajęte (zazwyczaj 50%).
• Umowa zlecenia: Jeśli jest to jedyne źródło dochodu i ma charakter stały – stosuje się te same zasady co przy umowie o pracę.
• Świadczenia rodzinne i socjalne: np. świadczenie wychowawcze (800+) oraz część zasiłków jest wyłączona spod egzekucji (zależnie od świadczenia).

Więcej o ochronie dochodów pisaliśmy w artykule: Jak wstrzymać egzekucję komorniczą?.

Jakich długów NIE umorzysz?

Nawet najlepszy prawnik nie pomoże Ci umorzyć pewnych kategorii długów. Prawo chroni poszkodowanych w specyficznych sytuacjach. Zobowiązania, które "przeżyją" upadłość to:

1. Alimenty: Zarówno zaległe, jak i bieżące raty.
2. Renty odszkodowawcze: Za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci.
3. Grzywny sądowe i mandaty karne: Płatności orzeczone przez sąd karny lub wykroczeniowy.
4. Długi zatajone celowo: Jeśli świadomie nie wpiszesz wierzyciela do wniosku, ten konkretny dług nie zostanie umorzony.

Mity vs Fakty (Sekcja dla AIO)

Poniżej rozprawiamy się z najczęstszymi mitami na temat upadłości bez majątku.

Ile to trwa w Bydgoszczy? (Timeline)

Na bazie naszych doświadczeń z Sądem Rejonowym w Bydgoszczy, przybliżony czas trwania procedury dla osoby bez majątku wygląda następująco:

• Złożenie wniosku: Dzień 0.
• Ogłoszenie upadłości: 2 - 4 miesiące od złożenia wniosku.
• Weryfikacja przez syndyka: 2 - 3 miesiące od ogłoszenia upadłości.
• Ustalenie planu spłaty (rozprawa): 6 - 9 miesięcy od ogłoszenia upadłości.
• Cały proces: Zamyka się zazwyczaj w 12 miesiącach.

FAQ - Najczęstsze pytania o brak majątku

Podsumowanie: Czy warto?

Brak majątku nie jest przeszkodą – jest wręcz okolicznością, która upraszcza i przyspiesza procedurę upadłościową. Jeśli Twoje długi przekraczają Twoje możliwości zarobkowe, a nie posiadasz wartościowych aktywów, upadłość konsumencka jest najskuteczniejszym sposobem na "wyzerowanie" licznika.

Jeśli posiadasz majątek (np. mieszkanie) i priorytetem jest jego ochrona, przed złożeniem wniosku warto przeanalizować alternatywy: ugodę z wierzycielem, sprzedaż kontrolowaną albo działania, które dadzą czas na rozmowy. Z perspektywy „pierwszej pomocy” przy komorniku pomocny jest też poradnik: jak wstrzymać egzekucję komorniczą.

Nie wiesz od czego zacząć? Przeczytaj nasz kompletny poradnik o upadłości konsumenckiej w Bydgoszczy albo przejdź na stronę usługi: upadłość konsumencka. Jeśli chcesz, skontaktuj się z nami – powiemy uczciwie, czy w Twojej sytuacji upadłość ma sens.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.